- در این مطلب میخوانید:
جوش صورت، آکنه، جوش سرسیاه، جوش سرسفید و نامهای دیگری برای این عارضه ناخوشایند و گاهی دردناک وجود دارد. هر کدام از انواع جوش صورت نشانهها، دلایل و عوارض خاص خودش را دارد. شناخت انواع جوش صورت، علت ایجاد، نشانهها و درمان آن برای همه آدمها لازم است؛ حتی کسانی که در حال حاضر به این عارضه مبتلا نیستند.
به هر حال هر فردی در طول زندگی برای یکبار هم که شده این عارضه را تجربه میکند. پس بهتر است قبل از اینکه دیدن یک جوش بدشکل بر روی صورتتان و در آینه نگرانتان کند، اطلاعات خود را در این زمینه کامل کنید.
جوش صورت چیست؟
جوشها معمولاً در اثر مسدود شدن منافذ پوست توسط سلولهای مرده، چربی اضافه یا سبوم، باکتری و ... ایجاد میشود. این عارضه گاهی به رنگ سفید یا سیاه و گاهی با رنگ قرمز یا قهوهای بروز پیدا میکند. جوش صورت در دو نوع التهابی و غیرالتهابی وجود دارد. جوش سرسیاه و جوش سرسفید که بسیار رایج است، از انواع جوشهای غیرالتهابی پوست صورت محسوب میشوند.
این عارضه بر روی پوست صورت بروز پیدا کرده و گاهی با خارش، سوزش، التهاب، قرمزی و حتی زخم همراه است. جوش صورت را گاهی با نامهایی مانند آکنه نیز میشناسند. البته آکنه در واقع نوعی از جوش و عارضه پوستی است. در ادامه با همه انواع جوش پوستی صورت و نشانههای آن آشنا خواهید شد.
همچنین بخوانید: بهترین روشهای از بین بردن جای جوش
دلایل ایجاد جوش
جوشها میتوانند به دلایل مختلفی روی صورت ظاهر شوند و زیبایی و سلامت پوست را به خطر بیندازند. آشنایی با علت ایجاد جوش به ما کمک میکند از ایجاد جوشهای جدید تاحدامکان جلوگیری کنیم و راهکارهای درست را برای بهبود جوشهای موجود به کار بگیریم. رژیم غذایی برای جوش صورت نیز میتواند یکی از مواردی باشد که در کنار سایر عوامل، برای کنترل و بهبود جوشها مورد توجه قرار گیرد.
برخی از اصلیترین دلایل ایجاد جوش عبارتاند از:
- افزایش تولید سبوم
- تحریکشدن پوست
- تشکیل غیرطبیعی کراتین
- گرفتگی یا التهاب غدد چربی
- افزایش حضور باکتریها روی پوست
- مسدودشدن فولیکولهای مو توسط چربی یا سلولهای مرده
انواع جوش صورت کدامند؟
انواع جوش صورت که رواج بیشتری داشته و لازم است بشناسید عبارتند از:
1. جوش سرسفید
این نوع جوش پوستی با نام کومدون بسته نیز شناخته میشود. جوش سرسفید حاصل مسدود شدن کامل منافذ پوست است. یعنی وقتی منافذ پوست در عمق و عرض کاملا پر از چربی اضافه و سلول مرده میشود و مقداری از محتویات آن بیرون میزند، به شکل جوش سرسفید دیده میشود. با اینکه شکل این نوع جوش به گونهای است که شما را وسوسه میکند آن را با انگشتان خود به اصطلاح خالی کنید، اما هرگز نباید این کار را انجام بدهید. چرا که لمس و تحریک این نوع جوش باعث گسترش آن در بخشهای دیگر صورت و بدن میشود.
بهترین راه برای این کار شرکت در جلسات پاکسازی پوست است. در این جلسات سلولهای مرده و چربی اضافه پوست خارج شده و منافذ پاکسازی میشوند. البته برای این کار باید به پزشک متخصص مراجعه کنید. همچنین محصولات پوستی طبیعی شامل ویتامین A کمک میکند منافذ پوست شما پاکسازی شده و جوش سرسفید از بین برود.
2. جوش سرسیاه
این نوع جوش درست مشابه جوش سر سفید است با این اختلاف که محتویات منافذ پوست شما از آن بیرون زده و در معرض هوا سیاه شده است. علت جوش سر سیاه نیز همین تجمع محتویات در منافذ پوست و قرار گرفتن آن در معرض هوا است. جوش سرسیاه را میتوان تخلیه کرد اما به هیچ عنوان این کار را به شما توصیه نمیکنیم. در واقع تخلیه جوش سرسیاه به روش غیر اصولی میتواند باعث ایجاد اسکار یا جای جوش روی پوست شما شود. روش درمان جوش سر سیاه نیز مانند جوش سر سفید است. برای این کار بهتر است به متخصص پوست برای انجام پاکسازی مراجعه کنید.
3. ندول
آکنه ندولار معمولا نتیجه تشدید و عمیقتر شدن پاپولهاست که باعث التهاب دردناک در عمق پوست میشود. این نوع جوش به بافتهای اطراف آسیب زده و ندول را ایجاد میکند. این عارضه را از طریق آنتی بیوتیک درمان میکنند. البته در موارد حادتر که مشکل از طریق دارو حل نمیشود، پزشک متخصص از لیزر استفاده میکند.
ندولها از انواع شدید و التهابی جوش صورت محسوب میشوند و برخلاف کیست فاقد چرک هستند، به همین دلیل لمس آنها سفتتر است. ندولها ممکن است از خود اسکار و لکه پوستی به جای بگذارند.
همچنین بخوانید: درمان خانگی دمل چرکی
4. پاپول
این نوع جوش که به آن سفت دانه نیز میگویند زمانی ایجاد میشود که چربی اضافه پوست با یک باکتری به نام پروپیونی یا باکتری آکنه در منافذ پوست به هم میرسند. ترکیب باکتری و چربی به نوعی سرریز کرده و به بافتهای اطراف نفوذ میکند و باعث التهاب میشود. به همین دلیل پاپول نوعی آکنهی التهابی به حساب میآید. پاپول بافت سفتی داشته و تا نیم سانتیمتر عمق دارد. این عارضه از طریق محصولات طبیعی آنتی باکتریال قابل درمان است.
5. پاسچول
این نوع جوش مرکز سفید رنگ دارد که با بافت قرمز رنگ احاطه شده است. پاسچول با عنوان چرک دانه نیز شناخته میشود زیرا از چرک و آلودگی سفید یا زرد رنگ انباشته شده است. پاسچول درست مانند جوش سرسفیدی به نظر میرسد که بزرگ و مزمن شده است. این عارضه معمولا در ناحیه قفسه سینه، صورت یا پشت یافت میشوند. پاسچول در واقع نتیجه منافذ مسدود شدهای است که آلوده میشود.
این نوع جوش صورت همچنین میتواند ناشی از تغییرات هورمونی در بدن باشد. پاسچول بسیار به پاپول شبیه است. البته پاسچول حاوی مایع زرد رنگی است که در پاپول وجود ندارد. پاسچولها باعث گسترش باکتریها میشود، بنابراین سعی نکنید آنها را فشار دهید. فقط پزشک متخصص میتواند این جوش را تخلیه کند. معمولاً همان درمانی که برای پاپول تجویز میشود، بر روی پاسچول نیز اثرگذار است. یکی از این درمانها آنتیبیوتیک است.
6. کیست
آکنه کیستیک شدیدترین شکل آکنهی التهابی است. کیستهای آکنه بزرگ، قرمز، ملتهب و دردناک بوده و پر از چرک هستند. کیستها نرمتر از ندولها هستند، زیرا پر از چرک بوده و در صورت پارگی میتوانند پوست اطراف را نیز آلوده کنند.
آکنه کیستیک سختترین نوع جوش صورت برای درمان نیز به حساب میآید. متخصص پوست میتواند برای درمان کیستها از داروهایی مانند آنتی بیوتیک استفاده کند. همچنین بعضی پزشکان با هدف کاهش سطح آندروژن و درمان آکنه کیستیک از داروهای هورمونی کمک میگیرند. با این حال این درمان فقط برای زنان قابل انجام است.
آیا برای جوش صورت باید به پزشک مراجعه کنیم؟
جوش صورت میتواند برای هر کسی اتفاق بیفتد و بهخودیخود خطرناک یا مشکلساز نیست؛ اما دکتر متخصص پوست میتواند به شما در تشخیص بهتر نوع جوش و انتخاب درمان مناسبتر کمک زیادی کند.
بااینحال اگر جوشهای شدید؛ مانند آکنه کیستیک دارید یا اگر جوشهایتان تغییر رنگ دادهاند و دردناک هستند، بهتر است برای درمان مؤثر به پزشک متخصص پوست مراجعه کنید. همچنین شیوع ناگهانی و شدید جوش در افراد بالای 50 سال نیز بهتر است توسط پزشک دقیقتر بررسی شود.
مراجعه در زمان مناسب به پزشک میتواند از بروز اسکار و لک ناشی از جوشها جلوگیری کند و سلامت پوست را تضمین نماید.
عوارض جوش صورت چیست؟
جدای از عوارضی که جوش صورت برای سلامت و زیبایی پوست دارد، این مشکل اعتماد به نفس شما را نیز تحت تأثیر قرار میدهد. جوش صورت بهخودیخود مسری نیست و از طریق تماس پوستی به دیگران سرایت نمیکند. اما فشار دادن یا خاراندن آن میتواند باکتری را وارد منافذ مجاور کند و باعث گسترش موضعی جوش در نواحی اطراف شود. در نهایت اسکار و لکههای تیره جای جوش بر روی پوست باقی میماند. مهمترین نکتهای که در ارتباط با جوش پوستی ناحیه صورت باید در نظر داشته باشید، پرهیز از لمس آن است.
لمس کردن، خاراندن و فشار دادن جوش صورت میتواند اثرات جبرانناپذیری از خود باقی بگذارد. کمترین این اثرات، گسترش جوش به نقاط مجاور صورت و باقی ماندن جای جوش به صورت دائمی بر روی پوست است.
چگونه تشخیص دهیم جوش هورمونی است یا باکتریایی؟
آکنه هورمونی اغلب با نوسانات سطح هورمونها بهویژه تستوسترون مرتبط است. این نوسانات میتواند منجر به تولید بیشتر سبوم و مسدودشدن منافذ شود که در نهایت باعث بروز جوشها میشوند.
جوشهای هورمونی معمولاً در اطراف خط فک، چانه و پایین گونهها ظاهر میشوند و در خانمها در دوره قاعدگی، بلوغ، بارداری و یائسگی شدت آنها بیشتر میشود.
جوشهای هورمونی معمولاً بهصورت کیستها یا ندولهای عمیق و دردناک ظاهر میشوند و درمان آنها با محصولات بدون نسخه ممکن است کمی چالشبرانگیز باشد.
از طرفی جوش باکتریایی، ناشی از رشد بیش از اندازه باکتری به نام Cutibacterium acnes است که روی پوست زندگی میکند. اگر منافذ پوست با چربی زیاد یا سلولهای مرده مسدود شود باکتریها تکثیر میشوند و التهاب، قرمزی و چرک ایجاد میکنند.
این نوع جوش میتواند هر جای بدن یا صورت ظاهر شود و اغلب با جوشهای سفید، سرسیاه یا چرکی و ملتهب مشخص میشود. جوشهای باکتریایی معمولاً به درمانهای حاوی سالیسیلیک اسید یا آنتیبیوتیکها پاسخ میدهند.
در نتیجه توجه به موارد زیر به شما کمک میکند باکتریایی یا هورمونی بودن جوشهای خود را تشخیص دهید:
- جوش هورمونی معمولاً در قسمت پایینی صورت ظاهر میشود؛ اما جوش باکتریایی میتواند هر جایی از صورت ایجاد شود.
- جوش هورمونی بهصورت برجستگیهای عمیق و کیستیک ظاهر میشود، در حالی جوش باکتریایی بیشتر شامل پاسچولها و سرسیاهها است.
- جوش هورمونی معمولاً بهصورت چرخهای بدتر میشود که این تشدید شدن با تغییرات هورمونی مرتبط است، در حالی جوش باکتریایی از نظر زمان بروز، قابلپیشبینی نیست.
از کجا بفهمم جوشها هورمونی هستند یا ناشی از استرس؟
در زمان استرس، هورمونهای استرس افزایش پیدا میکنند و غدد چربی را تحریک میکنند که چربی بیشتری تولید کند و این میتواند باعث بروز و تشدید جوش صورت شود.
با توجهکردن به زمانبندی بروز جوشها میتوان تشخیص داد که جوشها هورمونی هستند یا استرسی. اگر جوشها در نزدیکی پریود ظاهر میشوند بهاحتمال زیاد هورمونی هستند، از طرفی اگر بعد از موقعیتهای استرسزا تشدید میشوند، ممکن است علت اصلی آنها استرس باشد.
علاوه بر بررسی دقیق زمانبندی بروز جوشها طی دورههای استرسزا و دوره قاعدگی، آکنه استرسی معمولاً با علائمی چون قرمزی و خارش نیز همراه است و این امر میتواند به تشخیص بهتر آنها کمک کند.
جوش صورت از چه سنی متوقف میشود؟
به طور معمول بروز جوشها در نوجوانان و جوانان شایعتر است؛ زیرا این افراد بیشتر در معرض تغییرات هورمونی هستند. اما جوش میتواند نوزادان و بزرگسالان را هم تحتتأثیر قرار دهد. بسیاری از بزرگسالان تا دهه 20,30 زندگی خود جوش را تجربه میکنند.
از طرفی باتوجهبه علتهای متفاوتی که باعث جوشزدن میشود، جوشها میتوانند در هر سنی ظاهر شوند.
نویسنده: تیم مشاوران زیمالب
منبع: goodrx - my.clevelandclinic - londonpremierlaser
دیدگاههای کاربران